Aldrei aftur!
Að loknum fyrsta vetrinum mínum á sænskri grundu, sem var æði strangur þótt ekki væri hann jafn langur og verða vill á Fróni, fannst mér tilhlýðilegt að fara í ferðalag í páskaleyfinu og hvíla þreyttan kropp og sál. Mér tókst að sannfæra Lars sambýlismann minn um að hann þyrfti ekki síður á hvíld að halda og von bráðar vorum við bókuð í vikulanga ferð til Egyptalands.
Þegar ferðin var yfirstaðin sótti óneitanlega á huga minn samanburður á ólíkum hugsunarhætti og siðum þessara þjóða. Á Norðurlöndum virtist nú allt hreint og tryggt, fyrirsegjanlegt og víst, en hið sama verður tæpast sagt um þetta ævintýralega ferðalag okkar til lands faraóanna. Öldungis ekki, þar var meira óvíst en víst, vafasamt en tryggt, eins og sjá má hér fyrir neðan, og hófst sú óvissa þegar viku fyrir brottför þegar vel er að gáð...
Þegar Svíar kaupa sér flugfar hjá einhverri ferðaskrifstofunni eru þeir vanir að fá innborgunarseðil í pósti minnst tveimur vikum fyrir áætlaða brottför og hann eiga þeir að greiða í síðasta lagi viku fyrir brottför svo tími vinnist til að senda þeim sjálfan farseðilinn í pósti áður en ferðin hefst. Ferðaskrifstofan okkar, Res och se eða Ferðist og sjáið, fór þó enga alfaraleið hvað þetta varðar. Ferðin okkar átti að hefjast á Kastrupflugvelli mánudaginn 28. mars kl. 18:15 (árið 1999), en á þriðjudegi sex dögum áður hafði mér enn ekki lánast að fiska innborgunarseðil upp úr póstkassanum mínum.
Eftir þrjú áminningarsímtöl á jafnmörgum dögum til ferðaskrifstofunnar rann upp föstudagurinn 25. mars, þremur dögum fyrir brottför, og enn greip ég í tómt í póstkassanum. Það var ekki fyrr en eftir að ég talaði við framkvæmdastjóra ferðaskrifstofunnar eftir hádegi þennan föstudag sem hann sagðist skyldu renna með farseðlana heim til mín um kvöldmatarleytið, en gaf jafnframt fyllilega í skyn að kvíði minn væri ástæðulaus með öllu. Áður hafði ég þó fengið þá skýringu á töfinni hjá einum sölufulltrúa hans að alls ekki hefði verið víst að við fengjum sæti með vélinni!
Nú gerðist ég hin kampakátasta og sá fyrir mér hið draumkennda ævintýri sem framundan væri, enda þóttist ég standa bjargföst í báða fætur með farseðlana undir höndum. En það var lengra í brosið á Lars og málrómurinn litaður miklum efa þegar hann sagði: “Ég verð nú ekki öruggur með neitt Egyptaland fyrr en ég er sestur um borð í þotuna og hún komin í loftið. – Helst lentur í Kaíró líka”.
Við skimuðum nú yfir farseðlana og komumst að því að brottfarartíminn var ekki lengur kl. 18:15 heldur kl. 20:45. Og það sem verra var, við vorum ekki bókuð daginn þar á eftir, þriðjudaginn 29. mars, áfram með innanlandsfluginu til flugvallarins í Hurghada, eins og við höfðum beðið um, heldur var nú búið að úthluta okkur einum þremur dögum til að skoða Kaíró áður en við kæmumst suður til strandbæjarins Safaga, í sólina við Rauða hafið. Þetta fannst okkur hið versta mál þar sem við vorum fyrst og fremst hvíldar þurfi en höfðum einsett okkur að staldra við einn sólarhring í Kaíró til að sjá í það minnsta píramídana, sfinxinn og egypska safnið með öllum fornminjunum úr gröfum faraóanna. Enn á ný máttum við því hefja símtólið á loft.
Hjá framkvæmdastjóranum, Amir að nafni, fengum við það svar sem átti eftir að hljóma öllu oftar í ferðinni: “Verið bara róleg, þetta bjargast áreiðanlega allt.” Enn sem komið var tókst mér að fara að þeim fyrirmælum mannsins og verða róleg en ný lóðrétt efasemdarhrukka birtist á enni Lars. Helgina áður en við forum gantaðist hann við vini okkar og sagði að líklegast væri best að hafa vaðið fyrir neðan sig og vera kominn á Kastrupflugvöll minnst einni klukkustund fyrir upphaflega uppgefinn brottfarartíma, kl. 18:15, en ekki þann sem stæði á farseðlinum. Var mikið grín gert að óþarfa áhyggjum Lars – þar til um hádegisbil á mánudag þegar fararstjórinn hringir og tilkynnir breytta áætlun; fluginu hafi verið flýtt til 18:15! Þá loksins vottaði fyrir brosi á vanga Lars en nú var það ég sem hristi höfuðið – fyrsta sinni.
En ekki þýðir að fást um hringlandahátt annarra og auðvitað var bara gott að ferðinni var flýtt. Það þýddi að við gætum e.t.v. verið komin á fimm stjörnu hótelið okkar í Kaíró þegar um 11 leytið um kvöldið í stað þess að vera ekki á áfangastað fyrr en einhvern tíma um miðja nótt. Þannig yrðum við líka miklum mun hressari í hinni daglöngu skoðunarferð um Kaíró sem hefjast átti kl. 7:30 morguninn eftir og var fyrirframgreidd eins og hótelið. Svo það var syngjandi kát Draumey sem lagði upp frá Lundi í Svíþjóð um þrjúleytið mánudaginn 5. apríl með ferðatöskuna vel útbelgda af léttum strandfatnaði, sólhöttum og sólvarnarkremum, bakpokann hæfilega íþyngdan sælgæti og sænskum afþreyingarbókum til að lesa á ströndinni – og ofurlítið sposkan Lars undir armi.
Víkur nú sögunni til Kastrupflugvallar. Ekki erum við fyrr komin inn úr dyrum en við okkur blasir skilti þar sem lesa má að áætlað flug með Egypt Air til Kaíró sé kl. 20:15! Ekki 20:45 eins og stendur á flugmiðunum okkar og ekki 18:15 eins og fararstjórinn hafði tilkynnt okkur. Sömu örlög bíða nú alls hópsins sem telur um 30 manns; að rita sig inn og rölta síðan rólyndislega um ganga fríhafnarinnar. Sem við og gerðum. Keyptum við okkur kampavín til að fagna sjálfri hvíldinni sem hæfist á þriðjudagskvöldinu í Safaga og aðrar þær lystisemdir til drykkjar og áts sem við töldum að auðgað gæti fyrirhugaða skoðunar- og kyrrðardvöl okkar á einn eða annan hátt. Loks setjumst við niður við lestur.
Líður nú og bíður þar til okkur tekur að svengja mjög enda klukkan orðin 7 að kvöldi. Á næsta skilti yfir væntanleg flug getur nú að líta orðið “seinkun” aftan við flugnúmerið okkar til Kaíró. Við snörumst að upplýsingaborðinu í þeirri von að flugfélagið veiti í það minnsta ávísun á mat í biðinni. Einum klukkutíma og fjórum slíkum athugunarferðum síðar fáum við þá ávísun. Fram að því kemur góðgætið í bakpokanum í góðar þarfir. Sætindi kunna að vera óholl undir tönn en engu síður mesti bjargvættur sál og líkama á stundum sem þessum!
Það vill til að skáldsagan sem ég er að lesa er bæði léttmeti hið mesta og auk þess á auðskilinni sænsku svo ég á auðvelt með að halda mér við efnið. Um tíuleytið finnst mér þó nóg komið af lestri að sinni og ég finn að spennan í mér er að magnast. Ég vil fara að komast af stað enda orðið nokkuð ljóst að við komumst ekki á fína hótelið okkar í Kaíró fyrr en um miðja nótt og verðum því vafalaust bæði framlág og lúin í skoðunarferðinni að morgni. Þegar ég lít upp verður mér samstundis ljóst að ég er ekki ein um þessa löngun, því allur hópurinn er á iði og fararstjórinn gengur á milli manna og reynir að skýra seinkunina með stríðinu í Kosovo, verkfalli hjá Egypt Air og afturkallaðri flugheimild til Egyptalands vegna þess að vélin hefði verið of sein frá Egyptalandi.
Ekki veit ég af hverju við dvöldumst þarna stundinni lengur, sem við þó gerðum, því trauðla hefði lausn fundist á öllum þremur seinkunarvöldunum á einni klukkustund. Varla leystu menn verkfall á svo skömmum tíma og enn ótrúlegra var að Balkanskagaófriðnum lyki milli kl. 10 og 11 þetta mánudagskvöld. En alltént var fólki nú vísað út í rútu og því ekið á hótel í Kaupmannahöfn og sagt að haldið yrði aftur á flugvöllinn á hádegi daginn eftir og flogið þaðan kl. 13:30. Og það varð úr. Allir komnir aftur í flugstöðina rúmlega hálfum sólarhring síðar og fólk nokkuð bjartsýnt og vongott; tilkynnt var að vélin væri þegar komin frá Kaíró, búið var að birta hliðnúmer og nú var bara að lesa eitt stundarkorn.
Það var þá sem ávarp skrifstofustjóra Egypt Air á Kastrupflugvelli kom eins og þruma úr heiðskýru lofti: “Því miður tók of langan tíma að innrita farþega og hlaða þotuna, svo nú erum við búin að missa af þeirri flugheimild sem við höfðum og við fáum ekki aðra fyrr en í fyrsta lagi um kl. 16.” Það var á þessari stundu sem ég varð vör við fyrstu andvörpin í kringum mig. Þau lýstu blönduðum tilfinningum vonbrigða og reiði. Sjálf var ég orðin hundfúl yfir að hafa misst einn sólarhring af sjö úr ferðalaginu en til viðbótar var magi minn nú orðinn spenntur af óvissu: Hvenær kæmumst við eiginlega á leiðarenda? Hvenær sæjum við eiginlega píramídana sem við áttum einmitt að vera að skoða nákvæmlega núna? Hvenær hæfist hin raunverulega hvíldardvöl?
Og ég fann að það var sannarlega ekkert að reiða sig á í því sambandi, þetta flugfélag athafnaði sig augljóslega eftir eigin lögmálum en ekki þeim algildu, á eigin hraða en ekki þeim sem þörf var á. Ég þakkaði Lars í huganum fyrir að hnippa ekki í mig og minna mig á að víst hefði hann verið búinn að vara mig við skipulagsleysinu í arabaríkjunum. Því það gerði hann svo sannarlega. Margoft. – Málið var bara að við voru ekki einu sinni komin til arabaríkisins!
Klukkan varð þrjú. Þá drundi í salnum næsta þruma, jafn óvænt og hin fyrri, og henni fylgdu eldglæringar mannfólks á hlaupum: “Takið eftir! Takið eftir! Viljið þið drífa ykkur eins fljótt og þið getið út í vél, því við eigum flugheimild eftir kortér. – Drífa sig eins og fljótt og mögulegt er!” Ég hentist úr heimi hugleiðinga minna og vaknaði til veruleikans á harðahlaupum út í vél. Hálftíma síðar sat ég hins vegar enn úti í sömu vél og hlýddi á andvörp. Stór og smá, há og lág, löng og stutt. Allar gerðir. Ljóst var að starfsmenn Egypt Air höfðu enn ekki náð í tíma að nýta sér heimild sína til flugtaks.
Ég tók að skamma mig í hljóði fyrir að hafa ekki látið mér lynda að halda til Mæjorku eða annarra vestrænna sólarstranda, því þá væri ég í það minnsta þegar farin að njóta páskaleyfisins. – En þá urðu skyndilega snör umskipti á stöðu mála því nú var brottför tilkynnt og vélin keyrð í loftköstum út á flugtaksbrautina þar sem hún staldraði við einungis í flugumynd og svo vorum við flogin!
Fyrst tók gleðin völdin. Einskær gleði yfir að ferðin væri orðin að veruleika, ævintýrið að hefjast. En eftir því sem flugtíminn lengdist og vegalengdin til Kaíró styttist ruddu íhyglari þankar sér rúms. Og sama ferli virtist eiga sér stað meðal samferðalanga okkar því nú gekk Amir, sem er Egypti búsettur í Svíþjóð, milli sætaraða og virtist orðinn verulega þjálfaður í svörum þegar kom að okkar fyrirspurnum eða öllu heldur kröfum: “Við viljum heldur missa einn dag í Safaga en þennan eina sem við áttum að eiga í Kaíró í dag. Við viljum að þú útvegir okkur hótel í Kaíró í nótt og að við förum í skoðunarferðina um borgina á morgun og fljúgum svo áfram til Safaga annað kvöld. Við viljum færa ferðaáætlunina aftur um einn sólarhring.”
En Amir fannst við greinilega óþarflega áköf og var sjálfur hinn rólegasti þegar hann benti á að samkvæmt áætlun flygjum við til baka til Kaíró næsta mánudagsmorgun kl. 9 og hefðum þá í það minnsta hálfan dag til að skoða píramídana áður en við héldum heim um eftirmiðdaginn, svo engu væri að kvíða. Við skyldum bara vera róleg. Þetta bjargaðist áreiðanlega allt.
Hann hafði þannig þegar gleymt allri seinkun okkar hingað til sem við höfðum hins vegar ekki og sögðumst því ekki reiðubúin að taka þá áhættu; því flugi gæti seinkað rétt eins og þessu. Við værum hingað komin til að sjá píramídana númer eitt og sóla okkur númer tvö. Annars hefðum við haldið í styttri, ódýrari og þægilegri ferð. Og ef ekki gengi að fresta áætluninni um einn sólarhring þá vildum við stytta Safagadvölina í hinn endann; fá flug þaðan til Kaíró á sunnudagskvöldinu svo tryggt væri að við næðum skoðunarferðinni á mánudeginum áður en við héldum heim síðdegis.
Virtist nú sem manninum væri orðið nokkuð ljóst að hann var að kljást við hóp ákveðinna Svía sem hvort tveggja vissi hvað hann vildi og hvað hann hefði þegar greitt fyrir. Vísast bætti það heldur ekki stöðu mannsins að innan um alla Svíana var einn sjálfstæður Íslendingur: Jú, hann skyldi athuga þetta allt um leið og við lentum á flugvellinum...
“Góðir farþegar! Nú lendum við á flugvellinum “insjallah””, hljómaði nú í hátölurum þotunnar og þeir sem vissu hvað “insjallah” (ritað eftir framburði) merkir tóku andköf. Hinir gátu haldið ró sinni um stund – þar til síðar um kvöldið. Það merkir nefnilega “ef guð lofar” og þannig er það guð sem er yfirflugstjóri á þotunum hjá Egypt Air og ræður því hvort lending heppnast eður ei!
Ég verð að játa að ég var afskaplega fegin þegar við stigum úr vélinni eftir þrautalausa lendingu. Það var unaðslegt að finna allar 26 hitagráðurnar á Celsíus taka fagnandi á móti sér, þrátt fyrir að klukkan væri orðin 8 að kvöldi, en ámóta óhugnanlegt að mæta heilum skara alvopnaðra manna í flugstöðvarbyggingunni. Drungalegur klæðnaður þeirra og dimmur augnsvipur átti lítið sammerkt með fögnuðinum áður og ævintýrinu sem nú færi í hönd.
Ég var sannarlega heppin að fá að ferðast með svo þaulreyndum ferðalangi sem Lars er því strax á fyrstu fimm mínútunum í landinu urðum við vitni að því peningaplokki af útlendum ferðamönnum sem þarna er iðkað á allan mögulegan máta. Við höfðum öll fengið að vita það fyrirfram að hér þyrfti að kaupa sér vegabréfsáritun fyrir 15 dollara þegar komið væri inn í landið. Þetta gerðum við Lars strax hjá þungbrýndum manni í þröngu búri fremst í salnum sem við komum inn í.
Áður höfðum við reyndar séð hópinn safnast saman úti í horni, eftir bendingum Amirs, hjá manni sem safnaði skipulega saman vegabréfum og 20 dollurum frá hverjum og einum. Þegar því var lokið kom hann hlaupandi að sömu lúgu og við stóðum við, tróð sér raunar fram fyrir, og keypti leyfið fyrir alla á áður auglýsta 15 dollara og stakk mismuninum, 5 dollurum eða 25% af upphæðinni, í rassvasann. – Ekki amaleg eða vandfengin vinnulaun það!
Bókhald mannsins við þessa vafasömu iðju virtist einnig í góðu lagi því síðar um kvöldið kom hann til okkar tveggja, reiðilegur á svip, og reyndi að rukka okkur um fimm dollara hvort á þeim forsendum að um flugvallarskatt væri að ræða; skyldubundna greiðslu. Ég varð logandi hrædd og bjóst þegar til að draga upp pyngjuna en Lars hló bara að honum og sagði að við hefðum sjálf aflað allra þeirra leyfa sem tilskilin væru. Hann gæti snúið sér til Amirs og ef hann hefði einhverja betri skýringu á gjaldinu myndum við borga honum þegar í stað. Að sjálfsögðu kom Amir aldrei að máli við okkur, enda líkast til erfitt að réttlæta svindl samlanda sinna!
Á meðan við biðum eftir farangrinum dundu á okkur ný vonbrigði, næst í röðinni á eftir sólarhringsseinkuninni og þar með rýrnun ferðalagsins um ein 14%. Ræða Amirs. Því miður hefði hann ekki getað bókað okkur inn á neitt hótel í Kaíró um kvöldið þar sem öll hótel í borginni væru uppbókuð. Því væri ekki um annað að ræða en fara eftir flugmiðanum; drífa sig yfir í innanlandsdeild byggingarinnar og halda áfram með Egypt Air kl. 21:00 til Hurghada, þaðan sem rúta myndi flytja okkur áfram til Safaga við Rauða hafið. Hitt yrði að leysa síðar hvernig færi með píramídana. Kannski gæti hann útvegað okkur dagsferð með rútu til Kaíró einhvern daginn í vikunni eða við kæmum með rútu til Kaíró á sunnudag í stað þess að fljúga þangað á mánudagsmorgun, þ.e. ef honum tækist að útvega okkur gistingu í borginni þá nótt.
Kannski! Mér var skapi næst að biðja manninn að nudda stírurnar úr augunum og fara að vakna til vitundar um stöðu sína og hlutverk í þessari ferð. Og víst er að viðbrögð hópsins voru önnur en Amir hafði búist við: Við höfðum nákvæmlega engan áhuga á að þvælast með rútu sex tíma leið til Kaíró og aftur til baka, sögðum við honum öll sem eitt, og skoða píramídana örþreytt þess á milli. Því síður vorum við reiðubúin að fórna sunnudeginum, síðasta deginum okkar á ströndinni, í rútuferð um eyðimörk landsins.
Nei, flug skyldi það verða og það á sunnudagskvöldinu enda hugnaðist okkur ekki að láta annan dag af sjö “renna út í sandinn”. Fyrir fimm stjörnu hótelið í Kaíró og heilsdags skoðunarferðina vorum við þar að auki búin að borga heima í Svíþjóð. Hann væri því ekki að gera okkur neinn greiða, heldur vinna að því að útvega okkur það sem við þegar áttum. Og laun fyrir þá vinnu höfðum við einnig þegar reitt af hendi með því að kaupa farseðlana af ferðaskrifstofunni hans. – Þess utan þótti mér það heldur dularfullt hve snöggur hann hafði verið í snúningum við að hringja upp öll hótel borgarinnar, því varla höfðum verið á jörðu niðri nema í stundarfjórðung þegar hann hóf ræðuna.
Það var á þessu andartaki sem eitt algengasta svar Amirs við fyrirspurnum okkar tók að hljóma um sali: “Við sjáum til, við sjáum til.” Eða “Vi får se, vi får se” á sænskri tungu. Og síðan sendi hann okkur með peningaplokkaranum, vini sínum, yfir í innanlandsflugið hvar sá stóð í hávaðarifrildi við afgreiðslumennina á aðra klukkustund. Ég sneri mér að lestri þar sem ég taldi nóg komið af utanaðkomandi áreitum að sinni, reyndi lauslega fyrir mér með jógaöndun en sneri mér síðan að því að lækka sætindafjallið í bakpokanum í þeim tilgangi að róa jafnt æstar taugar sem galtóman maga. Lars snaraðist hins vegar eftir nokkrum brúsum af vatni en gekk síðan um gólf og plagaði þennan nýja aðstoðarmann okkar reglulega með stöðugum spurningum um hver staða mála væri og hvenær við færum. Sjálfur var Amir fjarri öllu gamni og sáum við hann ekki aftur fyrr en á föstudag, þremur dögum síðar.
Klukkan tíu fannst mér gamanið heldur vera farið að kárna – þrátt fyrir gegndarlaust skondna og grípandi bók. Eitthvað hefur Lars líka verið orðinn þreyttur á jólasveinagöngu sinni um gólf því nú gerðist hann miklum mun ákafari í máli og látæði öllu við peningaplokkarann, svo helst minnti á berserksgang forfeðra okkar. Þegar æðið var runnið af honum kom hann með þær upplýsingar til handa hópnum að vélin okkar væri farin; ekki hefði verið látið vita að von væri á okkur og því hefði vélin farið án okkar. Næsta vél færi kl. 12 á miðnætti en hún væri fullbókuð. Við gætum þó beðið og séð til. Ég endurtek, séð til hvort við fengjum sæti, annars yrði okkur útvegað hótel um nóttina. Og hugsa sér; hótel í hinni “fullbókuðu” Kaíróborg!
Andvörp undrunar og pirrings, þreytu og reiði um allt. Allir búnir að fá nóg. Og ferðin þó rétt að hefjast; við ekki einu sinni komin á áfangastað! Ef allt hefði verið með felldu hefðum við verið gestir á fínu hóteli í Kaíró nóttina áður, verið í skoðunarferð um frægustu sögustaði borgarinnar allan daginn og værum auk þess þegar lent á Hurghadaflugvelli. En hér vorum við samankomin og orkuðum ekki einu sinni að taka hvert annað tali til að stytta okkur stundir. Ekki bætti úr skák að finna hvernig fötin tóku að límast við líkamann af völdum hitans. Og svo þessir hræðilegu vopnuðu verðir um allt...
Næstu tvo tímana fylgdumst við með ýmsum hópum sem þyrptust öðru hverju inn í brottfararsalinn til okkar, skrifuðu sig fyrirstöðulaust inn í flug til Hurghada, gengu því næst gegnum hliðið og hurfu úr augsýn okkar á ný. Ergilegt! Gleyma að láta vita af okkur! Hvílíkt skipulag í þessu arabíska samfélagi! Ég reyndi að lesa frá mér kergjuna og hafði lokið við bókina og þegar byrjað á þeirri næstu þegar Lars hnippti í mig: Loksins kom einn hópur sem ekki fékk að innrita sig í flugið okkar! Og hvílík gleði, jafnvel þótt yfir óförum annarra væri! Svo lágt getur mannssálin lagst þegar kraftar hennar til bjartsýni og jákvæðni, trúar og vonar, eru á þrotum. Ég var öldungis stromphissa á sjálfri mér, eins og skáldið sagði.
Klukkan var nú orðin hálfeitt eftir miðnætti og ekki var enn búið að tilkynna brottför miðnæturflugsins. En það fannst okkur ekki undrunarvert hið minnsta lengur; við vorum orðin vön hinni skipulögðu óreiðu sem virtist vera eitt af aðalsmerkjum Egypt Air. Hálftími, meira að segja klukkutími, telst ekki seinkun. Það telst ekki með. Það er einfaldlega að vera á áætlun!
Um eittleytið um nóttina kemur svindlarinn til okkar í stökkum með hendurnar á ferð og flugi fyrir ofan höfuð og til beggja hliða, rétt eins og lítill andarungi að æfa fyrstu sundtökin. Hann æpir að okkur að hlaupa út í vél; verið sé að merkja töskurnar og nú ríði á að vera á undan öðrum hópum til að fá pláss. Við hikum hvergi, jafnvel þótt hugsanleg afleiðing verði sú að annar hópur missi af fluginu sínu til Hurghada og verji nóttinni í biðsal innanríkisflugvallarins í Kaíró. Nei, nú vorum við ákveðnir Svíar og sjálfstæður Íslendingur búin að að leggja okkar af mörkum til hins arabíska skipulagsleysis; nú fengi gæfan óhindruð að brosa við okkur. Okkar tími var kominn!
Eða það héldum við, lengi vel. Prýðilegustu veitingar og þjónusta um borð í vélinni og fyrr en varir líður að tilkynningu flugstjórans um lendingu – “insjallah”. Ef guð lofar. En allar áhyggjur af því orðalagi læt ég nú lönd og leið; hef enda þegar reynt af flugferðinni fyrr um daginn að þetta er aðeins málvenja. Ég held því ótrauð áfram við bóklesturinn. En örskömmu síðar tekst ég skyndilega á loft og kastast á sætið fyrir framan mig og síðan beint upp og aftur niður í sætið. Utan frá heyrast miklir dynkir.
Þetta er lendingin. Hvílíkur gerningur! Á þeirri stundu skil ég fyrsta sinni gagnsemi sætisbelta í flugvélum. Þetta er versta lending sem bæði ég og Lars hinn víðförli höfum nokkru sinni upplifað, hvort fyrir sig. Það hvarflar að mér að hér sé e.t.v. engan flugvöll að finna; að vélarnar lendi einfaldlega í eyðimörkinni þar sem síðan gætu leynst varhugaverðar sandöldur. Það reynist þó ekki rétt skýring því við sjáum móta fyrir lendingarbraut þegar við klífum úr vélinni.
Á flugvellinum bíður okkar enn einn útsendari Amirs sem drífur okkur út í rútu um leið og við höfðum fengið farangurinn okkar í hendur (tvær fjölskyldur fengu hann reyndar alls ekki, en það er önnur saga). Þar tilkynnir hann okkur að á hótelinu í Safaga verði tekið á móti okkur með síðbúnum kvöldverði þar sem okkur hafi seinkað svo mjög. Síðan getum við alltaf snúið okkur með fyrirspurnir til annars fulltrúa Amirs sem verði til staðar í móttökunni öll kvöld kl. 19-19:30. Þetta virðist hljóma of vel og skipulega til að geta verið satt, en nú eru það hinar líkamlegu grunnþarfir í þarfapíramída Maslows sem taka völdin.
Klukkan var 4 um nótt og með lykil að herbergi 216 göngum við glöð til borðs í matsalnum og ljúkum stuttu síðar upp væntanlegri vistarveru fyrir næstu fimm til sex næturnar, þreytt en engu síður full eftirvæntingar. En hvaða daunn var nú þetta? Skyldu þeir hafa gleymt að opna gluggann alla síðustu viku? Jæja, þetta yrði eflaust fínt að morgni þegar þreytan væri liðin úr líkamanum og sólin farin að gæla við kroppinn hennar í stað. En hvorki dagsljós né sól fá við neitt ráðið; daunninn er rammasta fúkkalykt, m.a. vegan stöðugs leka úr vatnskassanum á salerninu. Hungrið eftir nýrri magafylli og sólbaðslöngunin bægja þó frá okkur allri ólund að sinni – hér ríkir gleðin ein.
Við taka þrír dagar sólar og sælu, sjóbaða og lestrar á gullfallegri Rauðahafsströndinni. Dagar spennandi matar og nýrra upplifana. Dagar verslunar- og vettvangsferða í Safaga, þar sem ferðamennskan hefur enn ekki náð að dylja hinar raunverulegu aðstæður almúgans með blekkingarhulu vestrænnar verslunargötu. En fyrst og fremst dagar hvíldar. Á sæluna ber þó stöðugan skugga kvíða og óvissu, spennu og reiði, eins og fjögur drungaleg ský á annars heiðskírum himni…
Í fyrsta lagi er það herbergið. Þegar kalda vatnið í sturtunni bregst okkur strax að kvöldi fyrsta dagsins á ströndinni finnst okkur nóg komið af dvöl okkar þar. Við örkum því í móttökuna, Lars ákveðinn í fasi, ég hlédræg. Ég er ekki manngerðin í kvartanir eða rifrildi. Myndi frekar tjalda á ströndinni. En Lars skýrir mál okkar og óskir á afar einfaldan máta: “Við erum óánægð með herbergið okkar. Það er fúkkalykt í því, leki á baðherberginu, ekkert kalt vatn og auk þess höfum við þegar séð nýrri og fallegri herbergi hjá kunningjum okkar og nú viljum við flytja í eitt slíkt. Þetta gerum við okkur ekki að góðu.”
Sennilega hefur Lars fundið á sér að ég yrði honum ekki mikil stoð í þessari kröfugerð og var auk þess reiðubúinn að taka málið að sér svo hann benti mér að setjast skammt frá. Það gerði ég með glöðu geði og fylgdist með framvindu mála sem fólst í um hálftíma rökræðum fram og til baka, þar til vesalings maðurinn í móttökunni virtist loksins skilja að hann hafði fengið í hendur ekki bara vel upplýstan og heimsvanan heldur einnig andskotanum þrjóskari Svía, sem aukinheldur myndi ekki láta bjóða Íslendingnum sínum upp á hvað sem er. Þá hraut svarið loks af munni mannsins: “Komið aftur kl. 2 á morgun. Þá losna herbergi.” Og það gerðum við, þ.e. mættum. En viti menn, sama rökræðan hóst að nýju og eftir annan hálftíma af sama þjarki og daginn áður segir maðurinn með sólskinsbrosi: “Komið eftir kl. 4 í dag,þá losna mörg herbergi.” Eftir á sáum við auðvitað hve klókur þessi leikur hans var; klukkan fjögur voru vaktaskipti í móttökunni!
En Lars var hvergi nærri mát fyrir það. Gagnvart nýja mótleikaranum reyndi að vísu enn meira á ákveðni og festu hans en áður, en að sama skapi reyndi jafn mikið ef ekki meira á þolrifin í þeim fyrrnefnda. Að lokinni hinni hálftíma löngu inngöngurökræðu um nauðsyn herbergjaskiptanna, sem nú virtist komin hefð fyrir, tók við tvöfalt lengri samningaumræða um verð. Svo virtist sem aðeins væru laus nýrri og stærri herbergi í þeim álmum hótelsins sem lágu nær ströndinni og virtust þau jafnframt dýrari. 20 dollara skyldum við borga á milli fyrir hverja nótt. Sú krafa virtist hins vegar kitla hláturtaugar Lars álíka mikið í hvert skipti sem hana bar á góma. Að útvega okkur annað herbergi væri þeirra vandamál, skýrði hann, en ekki okkar. Ekki flóknara en svo væri það.
Eftir um tveggja tíma þref og ótal hliðarhlaup mannsins til að svara í síma eða liðsinna öðru fólki, án efa í þeirri von að við gæfumst upp á biðinni, benti Lars honum að lokum á að hingað til hefði hann talað fremur hljóðlega við hann, með líðan annarra hótelgesta og orðspor hótelsins í huga. Ef við hins vegar fengjum ekki lykil að nýju og betra herbergi þegar í stað yrði von bráðar mörgum öðrum ljós léleg liðveisla þeirra. Þá virtist sem manninum skildist loks hin veika staða sín gagnvart norðanmanninum einarða og rétti honum nú nýja lykla yfir borðið brosandi út að eyrum eins og um aldagamlan vin og ættmenni í ofanálag væri að ræða: “Gjörðu svo vel! Vonandi líður ykkur vel í þessu herbergi!” – Ég hristi höfuðið. Ekki í fyrsta sinn og ekki það síðasta.
Aðrar áhyggjur okkar, sem og raunar alls hópsins, snerust í síauknum mæli að væntanlegri dvöl okkar í Kaíró. Hvernig og hvenær kæmumst við þangað og var þannig búið að tryggja að við næðum að fara í skoðunarferð um borgina og misstum í öllu falli ekki af píramídunum? Óvissan nagaði okkur öll. Alla vikuna fengum við sama svarið frá fulltrúa Amirs á hótelinu: “Það er verið að vinna í málinu. Verið bara róleg, þetta bjargast áreiðanlega allt.”
En það var enginn leikur að halda ró sinni, hvort heldur í svefni eða vöku. Ekki það að neinn reyndi vísvitandi að ríghalda í áhyggjur sínar daginn út og inn. Það var öðru nær. En þrátt fyrir ótal sælustundir á ströndinni ruddi óvissan sér fyrirvaralaust rúms á að nýju. – Hver vill fara til Egyptalands án þess að sjá píramídana? Það var því ergilegur hópur sem tók á móti Amir þegar hann birtist loks í Safaga á föstudagskvöldi og knúði hann svara um áætlanir sunnudagsins. En svörin voru óbreytt frá því í Kaíró: “Vi får se, vi får se” – það kemur í ljós.
Þegar hér var komið sögu hafði fólk lesið farseðlana sína ofan í kjölinn og uppgötvað að um tvö flug var að ræða frá Hurghada til Kaíró á mánudeginum, annað um kl. 4 um nóttina en hitt kl. 9 um morguninn, og virtist bókunin í þau flug vera algjörlega tilviljunarkennd. Og sama gilti um flugin tvö heim til Kaupmannahafnar, eitt flug var áætlað kl. 11 fyrir hádegi og annað kl. 16. M.a. áttu tvær barnafjölskyldur í hópnum að tvístrast á þessu ferðalagi, önnur á leið til Kaíró en hin í heimfluginu til Kaupmannahafnar. Þá var ljóst að þeir sem áttu að fljúga með fyrri vélinni til Kaupmannahafnar myndu ekki hafa nokkurn tíma aflögu til að skoða sig um í Kaíró. Þess vegna ákvað Amir nú einnig að “sjá til” með hvort hann gæti flutt allan hópinn yfir í síðdegisflugið til Kaupmannahafnar.
En nú var runninn upp bjartur og spennandi laugardagur og fyrir dyrum stóð dagslöng skoðunarferð að konungagröfunum og öðrum glæstum fornminjum í Luxor í Nílardalnum, dálítið sunnan við Safaga. Alls héldu milli 40 og 50 smárútur saman í þennan leiðangur í fylgd vopnaðrar lögreglu í varúðarskyni vegna hryðjuverkahættu. Kappkostuðu rúturnar raunar um að keyra hver fram úr annarri alla leiðina svo aksturinn varð nokkurs konar hringakstur, vitanlega gjörsamlega glórulaus, en í takt við annað skipulag arabískt.
Þennan dag öðlaðist ég staðfestingu á þrennu; ekki er öll eyðimörk sandur, úlfaldar búa yfir stóískri ró og Egyptaland er vissulega gjöf Nílar. Leið okkar lá þannig milli hinna tígulegustu fjalla sem tóku á sig alls kyns skuggamyndir í feluleik við sólina. Og blessaðir úlfaldarnir blikkuðu tæpast auga eftir að hafa reist sig upp áreiðanlega 30 sinnum hver, lagst niður jafnoft og brokkað spölkorn um með einhvern skríkjandi ferðamanninn þess á milli. Gott ef í svip þeirra mátti ekki sjá vorkunnsemi í okkar garð fyrir að láta hafa okkur út í reiðtúrinn!
Mörkum eyðimerkurinnar og Nílardalsins var síðan ekki að leyna, slík voru skilin milli sanda og gróðurs, milli óbyggðar og menningar, lífs og dauða. Hitt er annað mál að hrörleg og þröng húsakynnin, þar sem menn og dýr búa hlið við hlið í sama herbergi eða tveimur samliggjandi, minntu allóþyrmilega á búskaparhætti Íslendinga á 19. öld og fyrr og ég þakkaði mínum sæla fyrir að vera aðeins ferðamaður í þessu landi.
Það var þreyttur og hungraður en jafnframt ánægður og miklum mun vísari hópur sem kom til baka á hótelið laust fyrir kl. 10 um kvöldið eftir ferðalag frá því kl. 7 um morguninn. Að loknum langþráðum og góðum kvöldmat birtist Amir í matsalnum og hafði miður góð áhrif á meltinguna. Einn daginn enn. Því miður hefði ekki tekist að fá flug fyrir okkur daginn eftir til Kaíró en við skyldum þó sofa alveg róleg, rétt eins og hann, þetta bjargaðist áreiðanlega allt á mánudeginum.
Ég fann hvernig maginn í mér steypti sér sautján kollhnísa og áður en ég vissi af hafði ég opnað munninn og leyft Amir að öðlast innsýn í skoðanir mínar. Það væri lágmarksviðleitni af hans hálfu til að bæta hópnum upp það sem þegar hefði farið miður í þessari ferð að útvega þá tvær rútur til Kaíró á morgun; aðra strax að morgni fyrir þá sem færu heim með fyrra fluginu frá Kaíró á mánudag, svo þeir næðu að skoða píramídana strax á morgun og þyrftu ekki að hafa meiri áhyggjur af því. Hina um kvöldmatarleytið fyrir þá sem ekki færu heim fyrr en með seinni vélinni; þannig næðu þeir í það minnsta einum sólardegi enn í Safaga og gistu síðan í Kaíró um nóttina og væru öruggir með sína skoðunarferð strax á mánudagsmorgni.
En mér til mikillar undrunar sýndi fararstjórinn nú á sér algjörlega nýja hlið í tilsvörum og einfaldlega neitaði. Nú þurfti ekkert að “sjá til” lengur. Þetta væri alltof dýrt. Hann væri þegar búinn að tapa miklum peningum á því að borga dýrt hótel og skoðunarferð með leiðsögumanni fyrir okkur fyrsta dag ferðalagsins í Kaíró, hvort tveggja til einskis, og gæti því ekki farið að leggja út fyrir tveimur rútum til viðbótar. Auk þess væri fullbókað á öll hótel í Kaíró aðfararnótt mánudags svo þetta væri óframkvæmanlegt hvort eð er.
Ég náði ekki að telja nema upp að þremur áður en ég sprakk: “Má ég benda þér á það, ungi maður, að það ert ekki þú sem ert búinn að tapa peningum, heldur við. Það vorum við sem borguðum þér fyrir hótelið og skoðunarferðina heima í Svíþjóð og með þeim peningum okkar greiddir þú þessum aðilum. Þess vegna finnst mér ekki mikið þótt þú leggir eitthvað af mörkum til að gera eins gott úr stöðu mála og hægt er, og haldir heim með sáttari hóp en hann annars verður.”
En Amir náði ekki að opna munninn til að svara mér þegar Lars hóf stífar yfirheyrslur. Voru það örugglega öll hótel í borginni sem voru uppbókuð? Nei, reyndar kom í ljós að það voru aðeins þau hótel sem Amir var vanur að eiga viðskipti við sem voru fullbókuð. Og mætti þá ekki gera undantekningu og eiga viðskipti við annað hótel í þessum sérstöku aðstæðum sem hér voru komnar upp? “Nei,” var svarið, “því eins og hver maður veit, þá fer maður ekki í kaffi til einhvers sem maður ekki þekkir.”
Það var frá og með þessu kaffisvari sem við Lars drógum okkur til hlés frá hamaganginum og hleyptum öðrum að, enda var okkur þá orðið ljóst að það var bara eitt sem var að; manninn skorti allan vilja til að tryggja með einhverjum hætti að hópurinn kæmist örugglega að píramídunum og breyta þannig óvissu okkar í vissu, óró í frið, kvíða í gleði. M.ö.o. gjörbreyta andrúmsloftinu í ferðinni. Nú gilti upphaflega bókað mánudagsflug fyrir alla sem þýddi að u.þ.b. helmingur hópsins ætti möguleika á að sjá píramídana ef Egypt Air yrði á áætlun í fyrsta skipti í ferðinni, fyrir hinn helminginn var vonin úti. Nema Amir tækist að færa alla á síðdegisflugið, sem ekki nokkur maður trúði á lengur.
Þar sem við Lars tilheyrðum fyrrnefnda hópnum beið okkar nú það hlutskipti að “sjá til” að hætti Amirs. Sjá til hvort okkur auðnaðist að koma að píramídunum eða ekki. Og sofa róleg þangað til. Píramídar eða ekki píramídar. Ekkert tiltökumál! Og sannarlega var ekkert annað að gera eins og málum var háttað en njóta síðasta dagsins í Safaga til fullnustu. Og kvöldsins. Öll vonuðum við að morgunfluginu yrði ekki seinkað og við kæmumst til píramídanna – ef guð lofaði. “Insjallah” var þannig orðin okkar bæn líka og ekki seinna vænna!
Mánudagsmorgunn, brottfararmorgunn, og áður en ég veit af erum við stödd á flugvellinum í Hurghada. Allt hefur gengið hratt og vel fyrir sig; það er engu líkara en Egyptum sé meira í mun að koma ferðamönnum af landi brott en að fá þá til sín! Og þó reyna þeir stöðugt að auka tekjur sínar af ferðamennskunni rétt eins og við Íslendingar sem ég vona þó að hafi annan hátt á. Vopnaðir verðir ganga um gólf og klukkan tifar. Spennan og óvissan eru að ná hámarki. Hálftíu. Nú áttum við að vera hálfnuð til Kaíró. Fötin byrja að festast við líkamann. Tíu. Nú áttum við að vera lent í Kaíró og hafa næstu fimm klukkustundir til umráða fyrir skoðunarferðina. Nú verða þær í mesta lagi fjórar. Og það er ekki einu sinni merkt “seinkun” á töfluna. Klukkutími telst ekki með fremur en fyrri daginn.
En sem ég teygi mig í bókmenntahorn bakpokans er brottförin tilkynnt. Ég æpi af gleði en hef þó ákveðinn fyrirvara á hamingju minni. Meginlærdómur minn við lok þessarar viðburðaríku viku, þar sem reynt hefur á allt tilfinningarófið dag eftir dag, er nefnilega að taka engu trúanlegu fyrr en ég tek á því, reikna ekki með neinu og búast við hverju sem er þar til annað kemur í ljós. Ekkert ósvipað varnaðarorðum Lars forðum daga nema hvað jafnvel honum virðist koma óþrjótandi óreiðan í opna skjöldu. Hin ævafornu sannindi, “svo lengi lærir sem lifir”, hafa sannarlega yngt sig upp og minnt á sig eina ferðina enn hér í ríki arabanna.
Flugguðinn “Insjallah” leyfir okkur sem betur fer að eiga áfallalausa lendingu á Kaíróflugvelli. Lendingartími er 11 fyrir hádegi og við eigum að vera mætt aftur á flugvöllinn kl. 15. Í ferðinni hefur þróast vinátta með okkur Lars og fjórum samferðamanna okkar og við kveðjum nú eina vinkonu okkar úr þeim hópi, en hún er ein þeirra sem fara með fyrra fluginu heim og kemst því ekki með að sjá píramídana. Okkur grunar óneitanlega að Amir hafi ekki einu sinni reynt að umbóka skjólstæðinga yfir á síðdegisflugið til Kaupmannahafnar.
Fjórir tímar aflögu og eins gott að nýta þá vel! Spennan magnast eina ferðina enn og mér líður eins og verið sé að hlaða þungan og harðan múrsteinsvegg í maganum á mér. Amir hóar okkur saman með allan farangurinn, fær gæslu fyrir hann og segist nú aðeins bíða eftir heimild til að við fáum að ganga út úr flugstöðinni.
Útgönguheimild! Þessu trúi ég rétt mátulega þar sem ég horfi stöðugt á aðra hópa ganga innog út úr byggingunni að vild, enda erum við stödd í innanlandsdeildinni en ekki á millilandaflugvellinum. Mín vegna gat hann alveg eins heimfært þessa bið á stríðið á Balkanskaga, skíðafærið í Bláfjöllum eða innbyrðis afstöðu himintunglanna. Auðvitað er orsökin ekkert annað en vandræðagangur hans við að útvega rútu og leiðsögumann, sem hann hafði þó lofað að myndi bíða okkar við flugvöllinn.
Ein klukkustund er liðin frá lendingu, ein heil klukkustund í óþarfa bið. Múrararnir í maganum á mér bæta einum steini við hleðsluna. Skerandi magaverkur fær mig til að líta upp á veggklukkuna og þá sé ég hvar peningaplokkarinn gamalkunni kemur hlaupandi í átt til okkar með sama andarungaveifi og áður; hann ætlar að verða lengi að læra sundtökin. En afdrif hans í sundfimi verða okkur ekki ljós í þessari Egyptalandsför, því nú ræður Amir af táknmáli hans að best sé að hraða sér út. Bílstjóri og leiðsögumaður hafa skilað sér í hlað.
Þrír tímar til ráðstöfunar og umferðin um miðborg Kaíró er gríðarleg. Meðalhraðinn er um 15 km/klst og á fjórum samhliða akreinum aka 5-6 bílar og flauta stanslaust. Þegar er búið að vara okkur við því að það geti tekið eina klukkustund að komast í gegnum borgina og út að píramídunum, svo við vitum að hámarksdvöl okkar þar með heppni og velvilja landsguðsins er önnur klukkustund, en þá mun tímabært að snúa við og verja þeirri þriðju í aksturinn til baka.
Á stundum er eins og rafmögnuð spenna eftirvæntingar og ótta, gleði og kvíða, ætli að lama hugsun manna, en fróður og fær leiðsögumaðurinn grípur okkur jafnóðum og leiðir okkur til hjarðarinnar á ný af mikilli snilld með skemmtilegum sögum af faraóunum og fjölskyldum þeirra, einkennum og uppátækjum. – Og svo erum við á áfangastað! Það hafðist þá að endingu! Guði sé lof!
Það er líklega einn af þakklátari ferðahópum síðari tíma sem ber þessi merku og fornu mannvirki mannkynssögunnar augum. Leiðsögumaðurinn hefur þegar afhjúpað sögu píramídanna með frásögnum sínum og nú skoðum við öll ummerki þeirri sögu til staðfestingar. Við þreifum á þeim og göngum kringum þá, stöndum og hoppum á þeim, reynum að sjá fyrir okkur byggingu þeirra og myndum þá loks í aumlegri viðleitni til að halda lengur í ólýsanlega upplifunina.
Þegar við höfum skynjað nægju okkar brunum við að sfinxinum og fáum samhliða að skyggnast inn í sögu hans. Að því loknu setjumst við fullkomlega sátt og sæl í rútuna. Leiðsögumaðurinn hringir til Egypt Air, eins og til að fá staðfest að um seinkun verði að ræða, en aldrei slíku vant er slíkt ekki á döfinni: Á flugvellinum skyldum við vera innan þriggja kortera.
Umferðin gengur með sama hægagangi og fyrr og ný ókyrrð tekur að svífa aftur eftir sætaröðum rútunnar: Náum við nú ekki fluginu heim? Verður vélin send án okkar öðru sinni í þessari viku? – Ég væri ekki sönn sjálfri mér ef ég viðurkenndi ekki að mér var þó allt að því sama; af öllum seinkunum vikunnar stóð þessi mér huga fjærst. Ef til vill vegna þess að ég var farin að aðlagast óreiðunni, ef til vill vegna þess að nú var ég þó búin að sjá píramídana og hefði vel getað haft ofan af fyrir mér einn til tvo daga til viðbótar í Kaíró. Borgin var áreiðanlega þess virði ef ekki meir. Auk þess höfðum við tapað einum degi þar í upphafi ferðar.
Þegar við komum á flugvöllinn mætum við fyrstri allra vinkonu okkar sem hafði átt að halda heim með fyrra fluginu og við höfðum kvatt um hádegisbilið. Í ljós kemur að henni hafði, einni í hópnum, ekki verið úthlutað neinu brottfararspjaldi og fékk þ.a.l. ekki sæti með vélinni. Síðustu þremur klukkustundunum hafði hún því varið á bekkjum millilandaflugvallarins í Kaíró þegar hún hefði sem best getað komið með okkur í píramídaleiðangurinn. Fjölbreytni óvæntra uppákoma í þessari ferð virtist engan endi ætla að taka!
En nú var um að gera að hafa hraðan á, innrita sig og fá brottfararspjöld. Eftir drjúga reynslu af vinnuhraða araba vorum við ekkert undrandi þótt klukkan slægi hálffimm er við gengum í gegnum hliðið og inn í útgöngusalinn. Spurningin var bara hvort vélin væri farin án okkar eða hvort fluginu hefði aðeins verið seinkað. En þarna varð mér aldeilis á í messunni af vikulöngum lærdómi að dæma: Vélin var ekki farin en fluginu var heldur ekki seinkað; brottfarartímanum hafði aðeins verið “hnikað til” um eina klukkustund. Og eins og ég hefði átt að vita telst ein klukkustund ekki með í Egyptalandi.
Svo erum við sest út í vél. Ég finn hvernig líkaminn fer allur að slaka á eftir stöðuga sjö sólarhringa spennu. Nú ætti ósköpunum að vera lokið og tímabært að fara að brosa að öllum hamaganginum. Enn á ný stend ég mig þó að því að taka upp hugsunarhátt Lars og vantrú á allt sem á nokkuð skylt við arabískt skipulag og menningu og muldra í barm mér: “Ég trúi því ekki fyrr en ég kem á Kastrupflugvöll að þessu ævintýri sé lokið”. Því sannarlega er ferðin búin að vera ævintýri líkust, og má þá ekki gleyma að bestu ævintýrin eru ævinlega hlaðin ótal ófyrirsjáanlegum ógöngum og hættum með tilhlýðilegum geðshræringum áður en allt endar vel. Og vissulega virðast lyktir einnig ætla að verða góðar í þessu páskaævintýri okkar Lars...
En enginn veit ævi sína fyrr en öll er og er það vel. Mér þykir einkar athyglivert að þotan ekur eftir allri flugbrautinni áður en hún hefur sig á loft og klífur síðan óvenju hægt upp frá jörðu. Þá þegar taka vængirnir að hristast, lítillega en engu síður stanslaust. “Óvenjulegt hvernig vængirnir hegða sér” heyri ég að Lars segir, en ennþá er ég ekki reiðubúin að taka mark á hugrenningum mínum. Það líður þó ekki á löngu þar til mér er þröngvað til þess. Vélin tekur að hendast upp og niður, eins og hún steiti á skerjum á úfnu úthafi. Öðru sinni í þessari Afríkuheimsókn minni halda beltin mér fastri í sætinu. Við bætast gríðarlegir hliðarkippir og loks sveigir vængurinn okkar megin áreiðanlega einar 80 gráður niður á við svo við horfum beint niður til jarðar og þannig klífum við og sígum til skiptis, lyftumst og föllum, frá jörðu og að jörðu.
“Ó, nei!” æpi ég bálreið, “nei, nú get ég ekki meir. Ég neita að taka við meiru!” Og ég beygi af, svo Lars má hafa sig allan við að hugga mér. En ég er óhuggandi. Rétt í því að þessi ógn og skelfing hófst hafði ég hugsað til barnanna minna, sem á sömu stundu sátu í Flugleiðaþotu á leið frá Keflavík til Kaupmannahafnar, þar sem við höfðum ráðgert að hittast. Páskaleyfinu sínu höfðu þau varið hjá pabba sínum, vinum og vandamönnum á Íslandi. Ég vonaði að þau væru ekki hrædd í sinni vél og vildi svo gjarnan geta verið hjá þeim og hughreyst þau ef svo væri. En þá gerist þetta – hjá okkur! Og ég kvaddi litlu sílin mín í huganum. Það var hræðilegt að sjá þau fyrir sér ein á Kastrup að leita að okkur Lars.
Örlög mín og samferðamanna minna urðu þau að smám saman rétti vélin sig við en hélt þó viðteknum hoppum og hristingi allt þar til hún var komin upp í fulla flughæð. Það er lengsti stundarfjórðungur í minningu minni til þessa. Sem betur fer bjó ég svo vel að eiga dulitla koníakslögg í bjargvætti mínum, bakpokanum, og hana teigaði ég nú til enda og náði með því móti úr mér mesta skjálftanum. Fagnaðarópum og lófataki farþeganna ætlaði seint að linna er vélin lenti á Kastrupflugvelli fjórum og hálfum tíma síðar. Sjálf hljóp ég út úr flugvélinni og inn í flugstöðvarbygginguna og leit ekki við í eitt einasta skipti. ALDREI AFTUR Egypt Air!
Andstæður þessara ólíku heimsálfa lýstu sér á broslegan hátt þegar við keyptum miða með Flugbátarútunni niður að Nýhöfn þar sem við hugðumst síðan halda áfram með Flugbátunum yfir til Malmö í Svíþjóð. Aldrei slíku vant vildi bílstjórinn ekki selja okkur miða í bátinn og gaf þá skýringu að hann væri fullbókaður. Við yrðum að bíða í klukkustund eftir þeim næsta. Í raun virtist það rökrétt framhald á litskrúðugri ferðasögu okkar fram til þessa og sögðum við honum nú eitt og annað af óreiðunni í egypskum samgöngum. Gátum við nú hlegið dátt, enda heil á húfi og ósegjanlega þakklát fyrir það.
Tekur maðurinn þá ótilkvaddur upp farsímann sinn og hringir á skrifstofu Flugbátanna þar sem hann fær uppgefið að 22 miðar séu enn óseldir, en jafnframt margir á biðlista. Að eigin frumkvæði krefst hann þess að fá að bóka tafarlaust alla óselda miða hópnum í rútunni til handa og segir okkur svo að hlaupa inn að afgreiðsluborðinu um leið og við komum niður á höfn. Farangrinum þurfum við ekki að hafa áhyggjur af, hann muni staldra við á meðan! – Við erum orðlaus af undrun, en hlýðum og njótum góðs af velvildinni.
Það er ekki fyrr en um borð í bátnum yfir Eyrarsundið sem ró kemst á hugann og aðstæður gefast til að hugleiða ferðina úr fjarlægð, í það minnsta landfræðilegri. Við Lars setjumst hjá samferðafólki okkar og skeggræðum og skröfum á meðan við höfum þrótt til. Fyrir það fyrsta gefum við ferðaskrifstofunni nýtt nafn sem okkur finnst lýsa mun betur markmiðum hennar: Res och se heitir héðan af Res och få se. Ferðist og sjáið breytist þannig í Ferðist og sjáið til hvað gerist næst í ferðinni þinni! Það fannst okkur mikil og góð bragarbót.
Þegar líður á sjóferðina nær suðandi vélarhljóðið að svæfa margan ferðalanginn, aðrir síga lítillega saman í sætunum og vefja þéttar að sér yfirhöfnunum. Það síðara á við um okkur Lars. Hann viðurkennir nú að hafa verið jafn skelfingu lostinn í flugvélinni og ég en hafi til allrar hamingju ekki náð að hleypa ótta sínum að þar sem hann var svo upptekinn við að hughreysta mig. Hann upplýsir jafnframt að í þessari ferð hafi hann hvort tveggja gengið í gegnum erfiðustu lendingu og hræðilegasta flugtak í ferðasögu sinni og hafi hann þó ferðast um víðan völl. Hann hafði líka tekið eftir óvenju löngum akstri þotunnar eftir flugbrautinni fyrir flugtak en ákveðið að hafa ekki orð á því til að vekja ekki ótta með mér. Það virðist því augljóst að flugmennirnir hafi haft veður af þeirri miklu ókyrrð í loftinu sem raun bar síðar vitni, þótt þeir sæju enga ástæðu til að viðvara fólk. Líklegra er að þeir hafi látið stutta bæn í flugstjórnarklefanum nægja: “Vonandi tekst flugtakið, “insjallah””!
Þegar við lítum til baka erum við sammála um að ferðin hafi verið sannkallað ævintýri með öllum þeim ógnum og undrum, gleði og hörmungum, sem prýtt geta slíkt fyrirbæri. Að vísu var Lars þreyttari þegar heim kom en við upphaf ferðar enda hafði hann staðið í ströngu hvern einasta dag. Einnig er rétt að viðurkenna að það tók mig viku að ná mér góðri í maganum á ný eftir alla spennuna. Engu að síður vildum við alls ekki hafa látið þetta viðburðaríka og ógleymanlega ferðalag ógert.
Þeim sem hyggja á ferð til arabaríkja vil ég einungis ráðleggja að ætla sér í það minnsta tveggja vikna dvöl, gera alls staðar ráð fyrir þreföldum tíma við að komast á milli áfangastaða og hafa með sér gott úrval lesefnis, sætinda og drykkja að grípa til í biðum. Þá er ljóst að öll þjálfun sem miðar að því að róa hugann og auka þolinmæði er óborganlegt veganesti, þótt ákveðni og festa í máli og fasi séu vafalaust þeir eiginleikar sem mestu skila ef ágreiningur rís og vandi steðjar að höndum.
Sjálf gæti ég allt eins átt það til að endurnýja kynni mín við Egypta eða aðra Afríkubúa þegar tímar líða fram, enda ryður bjartsýni mín og forvitni iðulega öðrum þyngri þönkum og minningum úr vegi. Í þá ferð gæti ég þó þurft að leggja upp kona einsömul, í það minnsta er æði fátt sem bendir til að ég muni njóta fylgdar Lars. Hann hafði nefnilega hárrétt fyrir sér þegar hann benti á að alla vikuna hefðum við lifað í spennu og óvissu um hvort okkur auðnaðist að sjá píramídana, og þegar við loks stóðum við þá, hafi óvissan um hvort við næðum fluginu heim leyst hina fyrri af hólmi. Niðurstaða hans var bæði skýr og skorinorð: “Aldrei aftur arabískan stimpil í passann minn!”
Draumey Aradóttir, maí 1999.
UPP
