Brúðkaupsræða um ástina:
Kæru brúðhjón, foreldrar og veislugestir!
“All you need is love” sungu Bítlarnir inn í gömul hjörtu og ung sumarið 1967. En hvað er eiginlega ást? Á hún eitthvað skylt með farsæld eða hamingju? Er hún kannski farsótt, samkvæmisleikur eða list? Eða er ást aðeins tilfinning sem er undir tilviljun einni komin, eitthvað sem við verðum fangin af, ef við erum heppin?
Maður að nafni Erich Fromm er ekki í minnsta vafa. Ástin er list, segir hann, og eins og aðrar listgreinar krefst hún bæði þekkingar og einbeitingar. Fyrst þarf að læra tæknina og síðan þjálfa sig í að beita henni.
Alveg eins og píanóleikarinn okkar hér í kvöld. Varla dettur nokkrum í hug að hann hafi af einskærri heppni séð píanóið, orðið ástfanginn við fyrstu sýn og síðan sest og þyrlað upp tónum eins og ekkert væri?
Nei, öðru nær! Píanóleikarinn valdi fyrir mörgum árum píanóið úr heilli fylkingu hljóðfæra, tileinkaði sér tæknina sem til þurfti og hefur þjálfað sig allar götur síðan. Í hugsun eða verki. Beint eða óbeint.
Eins og við ástundun ástarinnar hafa mikilvægustu verkfæri hans verið agi, einbeiting og þolinmæði. Og eins og elskendur hefur hann eflaust gert röð mistaka en ávallt lýst sig reiðubúinn að gera betur og þannig vaxið og þroskast í list sinni.
Hann hefur átt uppsveiflur og niðursveiflur, stundum átt í erfiðleikum með samspilið og einhverju sinni verið að því kominn að gefast upp og loka píanóborðinu hinsta sinni. En að íhuguðu máli hefur hann séð að svona er listin. Hún krefst stöðugrar alúðar, og þeim mun meiri sem tónarnir verða stríðari. Og það verða þeir inn á milli. Því þannig er tónlistin – og lífið. Ljúfir samhljómar og stríðir kallast á.
Ef ástin er list, en ekki eitthvað sem hendir okkur, þurfum við ekki að leita að einhverjum til að elska okkur, heldur getum sjálf elskað aðra.
Þá skiljum við líka að ástin er ekki hlutur sem við þurfum að verða okkur úti um, heldur hæfileiki innra með okkur sjálfum. Það eina sem við þurfum að gera er að virkja og rækta þann hæfileika.
Í þriðja lagi hættum við að rugla því saman að verða ástfangin og að vera ástfangin. Við elskum maka okkar þótt skýin séu ekki lengur vaxin rauðum rósum og Súpermanskikkjan sé komin í þvott.
Að elska einhvern er ekki aðeins sterk tilfinning, það er ákvörðun, það er yfirlýsing, það er loforð. Við ákveðum að helga líf okkar algjörlega lífi annarrar manneskju þrátt fyrir að himinninn sé ekki lengur rauður, heldur allt eins gulur eða grænn og á stundum jafnvel dumbungsgrár.
Í dag hafa brúðguminn og brúðurin tekið þessa ákvörðun. Um leið hafa þau tekið sér lífstíðarverkefni á hendur. Því ástin skorar okkur stöðugt á hólm. Hún er ekki áningarstaður, heldur stöðugt sameiginlegt ferðalag, þar sem báðir aðilar stuðla að vexti og hamingju hins. Með aga, einbeitingu og þolinmæði.
Sumt fullorðið fólk hefur enn ekki lært hvað þolinmæði er. Fyrir brúðkaupsparið er leiðin létt. Þau hafa kennara við nefið á sér. Litla hnátu sem beitti öllum þessum verkfærum fyrir rúmu ári síðan, þegar hún lærði að ganga. Hún datt, datt aftur og enn aftur. En hún gafst ekki upp. Hún hélt áfram að reyna og nú hleypur hún alsæl um öll gólf.
Við skulum samt ekki gleyma því að allir geta hrasað, sama hve gamlir þeir verða. Þá skulum við hugsa til þess hvernig litlu börnin gera þegar þau eru að tileinka sér listina að hreyfa fætur sína áfram til skiptis, dusta óhreinindin af lófunum og halda áfram göngu okkar án þess að missa sjónar á markinu.
“All you need is love” sungu Bítlarnir. Ég segi: “All you need is to love”. Elskaðu og þú færð ást. Brostu og þú færð bros. Sýndu ástvini þínum virðingu, skilning og þolinmæði og þú uppskerð það sama.
Aðeins á þennan virka hátt sköpum við okkar eigin hamingju. Það gerir enginn annar fyrir okkur. Vissulega brosum við ekki jafn breitt alla daga. En það gerir sólin ekki heldur. Samt er hún til staðar og við njótum geisla hennar á ný.
Eins er það með hamingjuna. Hún er ekki stöðugt ástand heldur safn ástríkra augnablika. Þeim augnablikum getum við safnað í skjóðu og yljað okkur við á sólarlausum dögum.
Þegar árin líða og skjóðan stækkar getum við verið viss um að við höfum verið farsæl. Þá getum við litið til baka yfir farinn veg og hugsað sem svo: Nei, við fengum ekki allt sem við óskuðum okkur og stundum gerðum við mistök. En við lærðum af þeim, tókum því sem að höndum bar og gerðum eins vel og við gátum hverju sinni.
Kæru brúðhjón! Til hamingju með daginn; með ákvörðun ykkar, loforð og yfirlýsingu. Gangi ykkur vel að rækta hæfileikann til að elska. Ég óska ykkur farsældar í hjónabandinu; að þið “farið sæl” áfram veginn sem hingað til. Megi hamingjustundirnar lýsa för ykkar eins og götuljós en í rökkrinu þeirra á milli ástin og ástundun hennar – með öllu því sem hún krefst.
Draumey Aradóttir, 4. ágúst 2001.
UPP
